Open main menu

Алыджыбзэ (алыджыбзэкlэ: ελληνική γλώσσα, ελληνικά, νεοελληνική γλώσσα, урбз. греческий язык) — индоеуропейбзэхэм я нэхъ пэсырейхэм ящыщ. Алыдж бзэ группэм абы фlэкlа пэмыкlы бзэ хэткъым. Джылу алыджыбзэкlэр я анэдэлъхубзэу ялъытэу дунем тетыр - 15 милыуан хуэдиз. Абыхэм я нахъыбэр лъэпlкъкlэ алыджхэ ауэ алыджыбзэр пэмыкlы лъэпlкъыбзэхэм (лъэпlкъ Алъыджым исхэр) хэхьауэ езым нэхъ ехьч хъуахэ, апхуэдэхэр: арумынхэр, мегленорумынхэр, цыджанхэр, албанхэр, арнаутхэр, слауанхэр абы пэмыкlыу мыслимэн лъэпlкъ бжыгъэ къралым ишъхъэрэм. Алыджыбзэр lаташъхьэбзэуи щыт, къэрал нэхъыбу здэпсалъэхэм: Алыджымрэ, Кипыр хы тlыгумрэ (63%).

Алыджыбзэ
Зэрзэджэр: Ελληνικά
Къэралхэр: Алыдж, Кипр
Ирипсалъэхэм я бжыгъэр: 13 млн.
Рейтингыр: 68
Классификациэ
Категориэ: Еуразиэм и бзэхэр
Тхыбзэр: Алыдж
Бзэ кодхэр
ISO 639-1: el
ISO 639-2: gre (B); ell (T)
ISO 639-3: ell

Алыдж тхыгъэрEdit

Алыджыбзэм итхыгъэр нэхъ пэсырейхэм дунем ящыщ. Тхыгъэр зэрзэфlэувар финикийхэм я тхыгъэмкlэ хъун, езы алыджхэм яуэ пэсырейдыду тхыгъэ щыlахэр VIII - VII ди лъэхъынэм ипэм щыщ. Къэру къыщиштар, шlыпlэм янэхъыбэм щыхэхьар Рим къэралым икlуэдыкlэм идейрэ, Визатий къэралым икъэхъукlэм идейрэ яужкlэ хом-хомурэ XV лъэхъэнэм иде кlуэдын кlедзэ икъэрум, икъалэ lаташъхьар тыркухэм яубыда нэуж.

ХронологиэрEdit

Илъэсышъэ бжыгъэ зэрщыlарэ алыджыбзэм lэуэ зэрихъуэкlа. Абы шъхьакlэ "алыджыбзэ" псалъэм сыт чыгъуи илъэхъэн зытепсэлъыхьыр къыгъэкlын хуэй. Мыбы хуэду:

  • Пэсырей Алыджыбзэ - пэсырей Алыджм я бзэмрэ я тхыгъэмрэ зытетар, Рим къэралым зэрхэтари иубыду (V ди лъэхъэнэм ипэкlэ)
  • Алыджыбзэку (визэнтийбзэ) - бзэ зэрыпсалъэтэр Къуэкlыпlэ-Рим (Визэнтий) къэралым (VI-XI ди лъэхъэнэм)
  • Алыджыбзэкlэ - иджырей бзэр (XII лъэхъэнэм къыщыкlэдзауэ)

Псэлъэкlэ зэрзэшъхьащыкlхэрEdit

  • Джурт-алыдж псэлъэкlэ, пэмыкlыу зэреджэр романиотыбзэ
  • Каппадокиибзэ (Азиэ цlыкlум) - 1923 гъэм кlуэда
  • Кипр псэлъэкlэ
  • Крит псэлъэкlэ
  • Румеибзэ
  • Урым-румеибзэ
  • Понтиибзэ
  • Цаконыбзэ (Пелопоннес)