"Абдзахэбзэ" версиэм я зэщхьэщыкӀыгъуэ

no edit summary
No edit summary
 
'''Абдзахэбзэ''' ({{Lang-en|:Abzakh language}} — [[Адыгэхэр|адыгэхэм]] и зы бзэ. Абдзахэбзэр [[Адыгэбзэ]] [[КӀахыбзэ|КӀахыбзэмэ]]мэ ящыщ. [[Хьэкурынэхьабл]]ым Абдзахэ бэ дэс. [[Тырку]]ым 500,000 Абдзахэ ис. Адрэ Абдзахэхэр исых [[Йордан]]ым, [[Шам|Суря]]м, [[Исраэл]]ым и [[Рихьаные]].
 
== Хьарыфмэ ямакъэхэр ==
==ЗэхъокIгъэ ГущыIэхэ==
 
Хьэрыф 'ч' {{IPA|[t͡ʃ]}} ыкӏи 'чъ' {{IPA|[t͡ɕ]}} [[КӀахыбзэ|КӀахыбзэхэмкӏэ]] ([[Шапсыгъэбзэ]], [[Бжъэдыгъубзэ]] ыкӏи [[КӀэмыгуябзэ]]) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'щ' {{IPA|[ʃ]}} ыкӏи 'ш' {{IPA|[ɕ]}}.<ref name""=>[http://adygeya-republic.info/adyghe-language/detalno/foneticheskie-izmenenija-soglasnykh/spirantizacija-affrikat/ Спирантизация аффрикат]</ref>
 
{| class="wikitable"
|-
! rowspan=2| Инджылыбзэ
! Абдзахэбзэ
! colspan=2| Абдзахэбзэ
! КӀахыбзэ
! colspan=2| [[КӀахыбзэ]]
! Къэбэртайбзэ
! colspan=2| [[Къэбэрдеибзэ]]
|-
!Кириллица
| хьаӏ
!IPA
| хьау
!Кириллица
| хьэуэ
!IPA
!Кириллица
!IPA
|-
! village
| хьэ
| щылэ
| сыд пае, сыда, штэ
| ɕəla
| чылэ
| t͡ʃəɮa
| жылэ
| ʒəɮa
|-
! spear
| джадэ
| пщы
| мытӏыр
| pɕə
| бзаджэ
| пчы
| pt͡ʃə
| бжы
| bʒə
|-
! goat
| пIакIэ
| пщэны
| пIуакIэ
| pɕanə
| пІащІэ
| пчэны
| pt͡ʃanə
| бжэн
| bʒan
|-
! to run
| пIын
| пIуншэн
| ɕan
| пІын
| чъэн
| t͡ʂan
| жэн
| ʒan
|-
! cold
| щыӏэ
| шыӏэ
| ɕəʔa
| чъыӏэ
| t͡ʂəʔa
| ?
| щӏыӏэ
|-
| ɕʼəʔa
| натыф
| нартыф
| нартыху
|-
| ӏьалэ
| кӏалэ
| щӏалэ
|-
| ӏьэгъожьын
| кӏэгъожьын
| щӏэгъуэжьын
|-
| маӏэ
| мак1э
| ?
|-
! night
| щэщы
| ɕaɕə
| чэщы
| t͡ʃaɕə
| жэщы
| жэщ
| ʒaɕ
|-
| ӏьэупщӏын
| кӏэупкӏэн
| ?
|-
! cow
| щэм
| ɕam
| чэм
| t͡ʃam
| жэм
| ʒam
|-
|-
| ӏьэт
! fast
| чӏэт
| шыкӏай
| ɕət͡ʃaːj
| чъыкӏай
| t͡ʂət͡ʃaːj
| -
| -
|}
 
Хьэрыф 'кӏ' {{IPA|[t͡ʃʼ]}} ыкӏи 'чӏ' {{IPA|[t͡ʂʼ]}} [[КӀахыбзэ|КӀахыбзэхэмкӏэ]] ([[Шапсыгъэбзэ]], [[Бжъэдыгъубзэ]] ыкӏи [[КӀэмыгуябзэ]]) хъугъэх Абдзахэбзэмкӏэ 'ӏь' {{IPA|[ʔʲ]}} (ӏ + й зэхэтэу) я 'щӏ' {{IPA|[ɕʼ]}}.<ref name""=>[http://adygeya-republic.info/adyghe-language/detalno/soglasnye-bukvy/smychnye-soglasnye/perednejazychnye-mjagkie-shipjashchie-affrikaty-dzh-ch-k1/ Переднеязычные мягкие шипящие аффрикаты дж, ч, к1]</ref>
 
{| class="wikitable"
|-
! rowspan=2| Инджылыбзэ
! colspan=2| Абдзахэбзэ
! colspan=2| [[КӀахыбзэ]]
! colspan=2| [[Къэбэрдеибзэ]]
|-
!Кириллица
!IPA
!Кириллица
!IPA
!Кириллица
!IPA
|-
! stands
| ӏьэт
| ʔʲat
| чӏэт
| t͡ʃʼat
| щӏэт
| ɕ’at
|-
! sits
| ӏьэс
| ʔʲas
| чӏэс
| t͡ʃʼas
| щӏэс
| ɕ’as
|-
! lies
| ӏьэлъ
| ʔʲaɬ
| чӏэлъ
| t͡ʃʼaɬ
| щӏэлъ
| ɕ’aɬ
|-
! boy/young man
| ӏьалэ
| ʔʲaːla
| кӏалэ
| t͡ʃʼaːɮa
| щӏалэ
| ɕʼaːɮa
|-
! to regret
| ӏьэгъожьын
| ʔʲaʁʷaʑən
| кӏэгъожьын
| t͡ʃʼaʁʷaʑən
| щӏегъуэжын
| ɕʼeʁʷaʒən
|-
! few
| маӏьэ
| maːʔʲa
| макӏэ
| maːt͡ʃa
| мащӏэ
| maːɕʼa
|-
! to ask
| ӏьэупкӏэн
| ʔʲawpt͡ʃʼan
| кӏэупкӏэн
| t͡ʃawpt͡ʃan
| щӏэупщӏэн
| ɕʼawpɕʼan
|-
! guest
| хьаӏьэ
| ħaːʔʲa
| хьакӏэ
| ħaːt͡ʃʼa
| хьащӏэ
| ħaːɕʼa
|-
! to fast
| нэӏьын
| naʔʲən
| нэкӏын
| nat͡ʃʼən
| -
| -
|-
! new
| щӏэ
| ɕʼa
| кӏэ
| t͡ʃʼa
| щӏэ
| ɕʼa
|-
! place
| щӏыпӏэ
| ɕʼapʼa
| чӏыпӏэ
| t͡ʂʼəpʼa
| щӏыпӏэ
| ɕʼapʼa
|}
 
==Хьарыфэу ЗэхъокIгъэхэр==
*Абдзах '''Iь ↔ кӏ''' КӀахыбзэ: ''ӏьалэ↔ кӏалэ'', ''ӏьэс↔ кӏэс'', ''Iьэхь ↔ кӏахь''
*Абдзах '''щ ↔ ч''' КӀахыбзэ: ''щыӏэ ↔ чъыӏэ'', ''щэм ↔ чэм'', ''мащэ ↔ мачӏэ''
 
[[Категориэ:Адыгэбзэр]]
369

edits